Voorlopig lijkt aan de toename aan extra levensjaren geen einde te komen. In 2021 was de levensverwachting bij de geboorte 81,7 jaar voor de hele Belgische populatie. Vrouwen hebben een levensverwachting van 84 jaar, voor mannen is die 79 jaar. Na de daling van de gemiddelde levensverwachting tijdens de corona-epidemie is de stijgende trend terug ingezet (Statbel, 2022).
De komende decennia zal het aantal ouderen aanzienlijk toenemen. In 2019 was meer dan een vijfde (20,3 %) van de EU 27-bevolking 65 jaar of ouder. Een andere tendens de dubbele vergrijzing: het aandeel 80-plussers in de EU 27 zal naar verwachting tussen 2019 en 2100 meer dan verdubbelen, van 5,8 % tot 14,6 % (Eurostat, 2021).
De extra levensjaren en de bijhorende demografische verschuiving hebben diepgaande gevolgen. Niet alleen voor onszelf maar ook voor de samenleving.
- Naast veel voorkomende fysieke aandoeningen (cardiovasculaire aandoeningen, longproblemen, kankers, diabetes) bij ouderen waarbij stil gestaan wordt bij aspecten van verlies en functionele achteruitgang, moet er ook aandacht zijn voor frequente mentale gezondheidsproblemen (middelengebruik, depressie, neurocognitieve stoornissen). De preventie hiervan is prioritair.
- 220 000 mensen in België lijden aan dementie. Voor elke persoon met dementie zijn 3 andere mensen betrokken. Een aanzienlijk deel van de Belgische bevolking dus. Het gemiddelde dementieproces duurt 6,5 jaar. Er moet werk gemaakt worden van een nieuw dementieplan zodat we voorbereid zijn op de toekomst. De persoon met dementie zouden een casemanager dementie ter beschikking moeten krijgen bij diagnosestelling zodat de persoon en zijn familie weet bij wie ze terecht kunnen. Er moet meer geïnvesteerd worden in kleinschalige woonvormen en andere meer creatieve vormen van woonzorg voor personen met dementie. Speciale aandacht moet gaan naar dementie en de impact op familie en betekenisvolle relaties en de inclusie van personen met dementie in onze samenleving.
- Het aansnijden van ethische en legale onderwerpen die nauw aansluiten bij de laatste levensfase: rechtenbenadering, vroegtijdige zorgplanning, end-of-life care, palliatieve zorg, euthanasie.
- Het promoten van ‘active ageing’ en ‘gezond ouder worden’.
De WHO riep dit decennium uit tot het decennium van Healthy ageing, met als speerpunt de manier waarop we nadenken over ouderen en ouder worden aan te pakken (Baert & Duppen, 2020). Dit promotie richt zich op vier actiegebieden, namelijk
– veranderen hoe we denken, voelen en handelen ten opzichte van leeftijd en ouder worden;
– ervoor zorgen dat gemeenschappen de mogelijkheden van ouderen bevorderen
– persoonsgerichte geïntegreerde zorg en diensten leveren die beantwoorden aan de behoeften van ouderen; en
– toegang bieden tot langdurige zorg voor ouderen die dat nodig hebben.