Op 25 maart werd bij De Standaard in podcastreeks ‘Stem Z’ een aflevering gereleased over de diversiteit in de politiek. Kato Van Roy oppert terecht dat politici al te vaak wit, hoogopgeleid en van middelbare leeftijd zijn en ze vraagt zich af of hoe jongeren hierover denken.
In de podcast komen genderidentiteit, opleidingsniveau, de man-vrouw verhouding en etniciteit in de politiek uitgebreid aan bod. Personen met een beperking worden tijdens de uitzending echter niet besproken. Nochtans beweren de jongeren in de podcast dat ze meer inclusie in de politiek nodig achten.
Een substantieel deel van de bevolking wordt vergeten als we het hebben over diversiteit in de politiek. Hoe komt dat eigenlijk?
Er zijn geen officiële statistieken beschikbaar over het exacte percentage Vlamingen met een beperking. Echter, uit bevolkingsenquêtes blijkt dat dit percentage naar schatting tussen de 16 en 24 procent ligt. Het percentage personen met een beperking dat daadwerkelijk een politiek mandaat opneemt of op dat op een verkiezingslijst voorkomt is eerder (excusez le mot) beperkt. Veel mensen met een handicap tonen maatschappelijke betrokkenheid, bijvoorbeeld door deel te nemen aan belangengroepen. Echter, de overstap naar de politiek wordt zelden gemaakt.
De mogelijkheid om actief betrokken te zijn bij de politiek is van essentieel belang voor een ware democratie. Het gaat niet alleen om het volgen van politiek nieuws in de media, maar ook om de daadwerkelijke deelname aan het politieke proces door zich kandidaat te stellen voor verkiezingen of lid te worden van een politieke partij. Voor mensen met een handicap is dit niet altijd vanzelfsprekend, aangezien zij vaak te maken krijgen met allerlei obstakels. Fysieke toegankelijkheid is een eerste vereiste. Als een gemeenteraadslid naar een gebouw moet zonder lift dan wordt de persoon met een beperking gehandicapt gemaakt door de omgeving. Hoe toegankelijk is het Belgische federaal halfrond voor rolstoelgebruikers? Veel mensen met een beperking hebben ook hun bedenkingen over de toegankelijkheid van de functie zelf. Het is niet altijd duidelijk wat de consequenties zijn van het aanvaarden van een politiek mandaat voor hun arbeidsongeschiktheidsuitkering.
Het is van cruciaal belang dat we streven naar volledige inclusie van mensen met een handicap in onze samenleving. Zowel de Verenigde Naties als de Europese Unie hebben zich hiertoe verbonden. De VN bevordert de politieke participatie van mensen met een handicap door middel van het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, terwijl de EU via haar Handvest van de grondrechten van de Europese Unie elke burger het recht op stemmen en verkiesbaarheid garandeert, zowel bij Europese als bij lokale verkiezingen.
We kiezen binnenkort onze volksvertegenwoordigers en gemeenteraadsleden. Mensen stemmen op degene die hen vertegenwoordigen. Dat betekent dat die vertegenwoordiging zo divers mogelijk moet zijn want alleen zo kunnen ze de juiste beslissingen nemen. In de podcast wordt beweerd dat vrouwen op de lijst impliceert dat vrouwelijke kiezers op hen zullen stemmen. Geldt hetzelfde voor personen met een beperking? Je stemt toch op iemand waarin je je herkent?
In Nederland stelde voormalig minister van Binnenlandse Zaken Hanke Bruins Slot een aanjaagteam van bestuurders met een beperking in om de politieke participatie door mensen met een beperking te stimuleren. De leden maken gebruik van hun ervaringen als burgemeester, gemeenteraadslid of bestuurder bij een waterwegbeheerder om als rolmodel de interesse en participatie in politiek en bestuur te bevorderen. Ze ondersteunen mensen met een beperking om actief te worden in de politiek en moedigen gemeenten, provincies, waterwegbeheerders en politieke partijen aan om zich meer toegankelijk op te stellen en geschikte vormen van ondersteuning te bieden.
Ik gaf voorgaande bedenking ook mee in aan De Standaard en die antwoordde als volgt: “Je hebt 100 procent gelijk: we hebben het in de aflevering over diversiteit niet gehad over personen met een beperking en dat is inderdaad spijtig. Het is geen bewuste keuze geweest, we hebben een aantal invalshoeken gekozen in de volle wetenschap dat we nooit helemaal volledig kunnen zijn in een relatief korte podcastaflevering die mikt op jonge kiezers.”
Zijn er onder de jonge kiezers dan geen jongeren die zelf of een familielid met een beperking hebben? Ik heb een donkerrood vermoeden van wel.