Ik nam vorig weekend nog eens de proef op de som. Ik hoopte vurig dat er bij de recente herinrichting van ‘mijn’ containerpark rekening zou gehouden zijn met mensen die minder mobiel zijn. Dat bleek helaas wishfull thinking. Je komt er zo veel drempels en obstakels tegen dat het onmogelijk is voor mensen met mobiliteitsbeperkingen om autonoom je afval kwijt te kunnen. Hoe is het mogelijk, vraag ik mij telkens weer af, dat daar geen rekening mee wordt/werd gehouden?
In onze samenleving wordt vaak gesproken over inclusie en gelijke kansen voor iedereen. Maar woorden zijn gewillig, de praktijk is vaak triest. Wat als, bijvoorbeeld, een rolstoelgebruiker zijn afval wil wegbrengen naar het containerpark?
Het begon al bij de ingang. De paal waar je je identiteitskaart moet scannen staat zo gepositioneerd dat ik er vanuit mijn auto niet bij kan. Dat betekent: de rolstoel uit de wagen halen, scannen, rolstoel terug in de wagen zetten, doorrijden. Met dank aan de wachtenden achter mij voor hun geduld, áls ze dat hebben.
Containerparken zijn bovendien vaak drukke plekken met veel voertuigen die in- en uitrijden. Dat is gevaarlijk voor rolstoelgebruikers, die zich tussen dat verkeer moeten bewegen. Nochtans ligt de oplossing voor de hand: leg aparte, duidelijk gemarkeerde voetgangersroutes aan.
Volgende drempel: de toegankelijkheid van de containers zelf. Veel containers zijn simpelweg te hoog geplaatst, waardoor het voor rolstoelgebruikers onmogelijk is om afval te deponeren. Ook voor ouderen is het vaak een calvarietocht. Ik zag een oudere man sukkelen met zijn zakken tuinafval. Ze waren niet eens halfvol, maar tegen de tijd dat hij man op de trap was geraakt was hij buiten adem – en toen moest hij ze nog over de rand tillen om ze leeg te schudden. Lage toegangen tot containers, dat kan in deze hoogtechnologische tijden niet zo’n probleem zijn, toch?
Het belang van assistentie
Bovenop die infrastructuuraanpassingen blijft assistentie – eenvoudig gezegd: hulp door het personeel – van onschatbare waarde. Gemeentepersoneel moet opgeleid worden om rolstoelgebruikers te kunnen assisteren, zodat ze actief hulp kunnen aanbieden. Op dit moment mógen personeelsleden niet helpen om afval uit de wagen te halen en te deponeren, wegens ‘niet verzekerd’. Het hoeft trouwens niet alléén van het personeel te komen: je kan bezoekers ook letterlijk tonen, op infoborden, hoe ze mensen met speciale behoeften kunnen helpen. Meer zelfs: je zou op vaste dagen ‘containerparkbuddy’s’ kunnen voorzien, vrijwilligers die mensen voor wie het fysiek moeilijk is helpen bij het legen.
Op het einde kwam de rekening. Gelukkig zat ik al. Hoewel ik goed gesorteerd had en slechts een kleine fractie brandbaar afval had, moest ik 8 euro extra betalen. De lekke rolstoelband die vroeger apart werd gerecycleerd moest nu bij het brandbaar afval. Nochtans kunnen fiets- of autobanden op een duurzame manier worden hergebruikt. O ironie: het hellend vlak aan mijn voordeur is gemaakt van oude autobanden.
Plan trekken? Graag
Sommigen zullen denken ‘Moet die rolstoelgebruiker of oudere per se zélf naar het containerpark, kan die niet iemand anders sturen?’ Het antwoord daarop is simpel: já, ik wil zo veel mogelijk ‘mijn plan kunnen trekken’. Ik wil niet om de haverklap mensen moeten storen om mij bij van alles te helpen. Echte inclusie maakt mensen met een beperking zelfredzaam. Trouwens: vaak kán je niet eens iemand anders sturen. Het toegangssysteem van het recyclagepark van de stad Eeklo werd door het Vlaams Mensenrechteninstituut als discriminerend beschouwd omdat het uitsluitend toegankelijk is met de persoonlijke identiteitskaart. Maar dat terzijde, want zoals gezegd: ik wil mijn plan kunnen trekken.
Geen luxe maar een recht
Een toegankelijke openbare ruimte is geen ‘optie’, het is een fundamenteel recht. Dat recht altijd en overal garanderen maakt de weg vrij voor een echt inclusieve gemeenschap. Een toegankelijk containerpark is geen luxe maar een noodzakelijke stap richting een inclusieve samenleving waarin iedereen gelijkwaardig kan deelnemen. Elke Gentenaar moet zich óók in het containerpark welkom voelen.