In de commissie Welzijn, Werk, Onderwijs, Participatie en Personeel (WWOPP) hield ik naar aanleiding van een aantal vragen van gemeenteraadsleden over de wantoestanden in een Oudenaards woonzorgcentrum een tussenkomst over de eenzijdige beeldvorming van de ouderenzorg.
De recente berichtgeving over de schrijnende situatie in het woonzorgcentrum De Meerspoort in Oudenaarde heeft bij velen, terecht, voor verontwaardiging gezorgd. Dergelijke wantoestanden mogen nooit gebanaliseerd worden. Wanneer het vertrouwen in de zorg geschonden wordt, is het de taak van het bestuur om kordaat en transparant op te treden.
Maar collega’s, laat ons ook waken over de manier waarop zulke incidenten het bredere debat over ouderenzorg kleuren. In de nasleep van deze gebeurtenissen dreigen we opnieuw te vervallen in een eenzijdige beeldvorming, waarbij woonzorgcentra uitsluitend worden voorgesteld als plaatsen van tekort, onmacht of zelfs verwaarlozing.
Die beeldvorming doet onrecht aan de duizenden zorgverleners die elke dag met hart en ziel klaarstaan voor onze ouderen. Het gros van de woonzorgcentra in Vlaanderen streeft actief naar een warme, kwalitatieve en menswaardige zorgomgeving. Ze investeren in zinvolle dagbesteding, kleinschalig wonen en welzijnsgerichte aanpakken. Die inspanningen verdienen ook erkenning.
Een samenleving die voortdurend focust op de uitzonderingen waar het fout loopt, maar blind blijft voor de dagelijkse goede zorgen, creëert niet alleen angst bij bewoners en hun familie, maar ook demotivatie bij zorgverleners. Dat is nefast voor een sector die nu al kreunt onder druk van personeelstekorten en onderfinanciering.
Als lokale beleidsmakers dragen wij mee de verantwoordelijkheid om het vertrouwen in de ouderenzorg te versterken. Niet door problemen onder de mat te vegen, integendeel, maar door een evenwichtige, eerlijke en toekomstgerichte bril op te zetten.
Ik pleit dan ook voor meer aandacht voor de goede praktijken in onze Gentse woonzorgcentra. Voor een communicatiebeleid dat de positieve initiatieven belicht, en zo bijdraagt aan een correcter en menswaardiger beeld van ouderenzorg. Want als we willen dat meer mensen kiezen voor een loopbaan in de zorg, dan moeten we ook durven tonen waar het goed loopt.
De manier waarop we spreken over ouderenzorg, zegt veel over hoe we er als samenleving naar kijken. En soms, zonder dat we het zelf goed beseffen, dragen bepaalde woorden bij aan een beeld dat we eigenlijk net willen veranderen.
Neem nu de termen “bejaarden” en “rusthuizen”. Ze klinken misschien onschuldig, maar ze sturen een onderliggende boodschap mee. Een boodschap van afstand, van passiviteit, van afgeschreven zijn.
“Bejaarde” – dat klinkt als iemand aan de rand van het leven, iemand die vooral oud is, in plaats van iemand die leeft, ervaart, voelt en bijdraagt.
“Rusthuis” – dat roept beelden op van stilstand, wachten, en zelfs een soort eindhalte. Maar dat is allang niet meer waar ouderenzorg voor staat.
Vandaag spreken we over woonzorgcentra. En terecht. Want daar wonen mensen. Mensen met een verhaal, met passies, met kleine dromen. Mensen die zorg nodig hebben, ja, maar die ook willen blijven deelnemen aan het leven. En dat mag je letterlijk nemen: met een zinvolle dagbesteding, warme contacten, en een omgeving waar het goed is om oud te worden.
Taal heeft kracht. Als we blijven spreken in termen van “bejaarden in rusthuizen”, blijven we onbewust het idee versterken dat ouder worden iets is om bang voor te zijn. Iets dat ons buiten de samenleving plaatst.
Maar als we spreken over ouderen die wonen in een zorgzame omgeving, dan zetten we een andere toon. Een toon van respect, van verbondenheid, van perspectief.
En dat heeft gevolgen. Voor hoe mensen naar hun eigen ouderdom kijken. Voor hoe jongeren naar zorgberoepen kijken. En ook voor hoe beleidsmakers hun prioriteiten bepalen.
Als we willen bouwen aan een warme, zorgzame samenleving voor morgen, dan begint dat vandaag – en het begint met hoe we praten. Want wie zijn woorden verandert, verandert ook het denken.
De volledige commissie WWOPP kan u hier herbekijken. (Het debat rond misbehandeling in woonzorgcentra begint van 1:40).