De sociale zekerheid viert dit jaar haar 80e verjaardag. Op 20 april 1944, werd het voorontwerp van de sociale zekerheid ondertekend door vakbondsleiders en werkgevers. In de loop van die 80 jaar is de sociale zekerheid een integraal onderdeel geworden van ons dagelijks bestaan. Vanaf de wieg tot aan ons overlijden is het een constante factor. Het belang ervan valt niet te onderschatten.
De klassieke sociale zekerheid bestaat uit 7 takken waaronder het pensioen, werkloosheidsvergoedingen en de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen.
Maar laten we het vandaag eens hebben over een specifiek onderdeel: personen met een beperking. De overheid streeft ernaar om personen met een handicap zo goed mogelijk te ondersteunen. Mensen met een handicap hebben recht op een uitgebreid scala aan fiscale en sociale maatregelen. Alleen is het in België door zijn complexe staatsstructuur niet eenvoudig om te krijgen waar je als persoon met een beperking recht op hebt.
Het probleem is dat veel mensen met een handicap of chronische ziekte onvoldoende geïnformeerd worden over de tegemoetkomingen waar ze recht op hebben, en hoe hun uitkeringen veranderen bij wijzigingen in hun gezinssituatie of werkstatus. De informatie is versnipperd, medewerkers zijn soms zelf niet op de hoogte, wetgeving is ondoorzichtig en informatietools zijn niet gebruiksvriendelijk. Bovendien is de informatie vaak opgesteld in ingewikkelde taal, wat het voor velen nog moeilijker maakt om te begrijpen.
Onlangs wou ik de aanvraag doen voor de aankoop van een elektrisch voorzetsysteem voor mijn rolstoel. Mijn chronische rugpijn in combinatie met de slechte staat van de voetpaden dwingt me richting elektrische ondersteuning. In december breng ik een bezoek aan de verstrekker. Een maand later kan ik een proefrit maken en na die positieve ervaring ga ik over tot de aanschaf. Maar dan begint de zoektocht want voordat je een bestelling voor een hulpmiddel kan plaatsen moet je toestemming krijgen van het Vlaams agentschap voor personen met een handicap (VAPH). Doe ik dat bij het VAPH zelf of bij het ziekenfonds? Ook de verstrekker twijfelt. Ik gok op het VAPH maar krijg kop noch staart aan de info op de website. Het ziekenfonds dan maar. Ook hun website maakt me niet wijzer. De chatbox laat zich niet van zijn beste kant zien. Een telefoontje dan maar. Ik word van de ene naar de andere dienst gestuurd. Een week later belt een ergotherapeut me op om het dossier in gang te steken. We zijn dan intussen maart. Het dossier wordt opgemaakt en in april krijg ik sneller dan verwacht de toestemming van het VAPH om de bestelling te plaatsen. De levering van het toestel zal hopelijk tegen de zomer rond zijn. Het heeft me vele uren gekost om de juiste informatie te vinden en dit dossier in orde te krijgen. Ik ben sociaal werker van opleiding en geef er zelfs les in. Men zou kunnen aannemen dat ik de weg weet, maar ik vraag me dagelijks af hoe mensen met een beperking die minder geletterd zijn, dit voor elkaar krijgen.
Opnieuw investeren in de zorg voor mensen met een handicap is niet alleen een kwestie van prioriteit maar ook een kwestie van rechtvaardigheid en menselijkheid. Het is hoog tijd dat we een systeem creëren waarin elke zorgvraag van een persoon met een handicap een adequaat en passend antwoord krijgt. Een passend antwoord begint met het vereenvoudigen van de toegang tot zorg. Het huidige doolhof van bureaucratische procedures dient te worden afgeschaft. Mensen met een handicap en hun families moeten niet langer verdwalen in een kafkaëske wereld van formulieren en telefoontjes, maar moeten moeiteloos de zorg kunnen vinden waar ze recht op hebben. Daarnaast is een passend antwoord ook synoniem aan een eerlijke financiering. Personen die recht hebben op een ‘persoonsvolgend budget’ moeten niet alleen dit budget ontvangen, maar ook een financiering die daadwerkelijk overeenkomt met hun zorgbehoefte. Het is onaanvaardbaar dat mensen met een handicap worden beperkt in de zorg die ze kunnen ontvangen vanwege ontoereikende financiële middelen Een passend antwoord moet ook betekenen dat de beschikbare middelen voor zorg snel en efficiënt worden ingezet. Het is schrijnend en onrechtvaardig om mensen met een handicap jarenlang op wachtlijsten te laten staan voor de zorg die ze nodig hebben. Het is de hoogste tijd dat we de daad bij het woord voegen en daadwerkelijk investeren in de zorg voor mensen met een handicap. Laten we een systeem creëren waarin zij de zorg en ondersteuning krijgen die ze verdienen, zonder bureaucratische rompslomp, zonder financiële belemmeringen en zonder onnodige vertragingen. Hun welzijn en waardigheid moeten onze hoogste prioriteit zijn.